Głównej zawartości

CHOROBY PRZENOSZONE PRZEZ KLESZCZE

Ukąszenia przez kleszcze są groźne zarówno dla człowieka jak i dla domowych zwierząt. Mogą skutkować poważnymi chorobami takimi jak: borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu, erlichioza, babeszjoza, wirusowe gorączki krwotoczne, gorączki plamiste. W Polsce największe znaczenie kliniczne i epidemiologiczne ma dla człowieka kleszczowe zapalenie mózgu oraz borelioza.


Kleszcze to pajęczaki zaliczane do rzędu roztoczy. Dorosłe samiczki są długości 3-4mm, natomiast samce mają długość 2,5mm. Cykl rozwojowy jednego pokolenia kleszczy trwa średnio 2 lata. W swoim życiu przechodzą przez 3 fazy rozwoju: larwy, nimfy i imago czyli formy dojrzałej. Aby przeżyć muszą wyssać krew od kręgowca. Ich aktywność zależy od czynników klimatycznych i przebiega w dwóch fazach: w miesiącu maju i czerwcu oraz wrześniu i październiku. Kleszcze spotyka się na trawie i w niskich krzakach, na polanach, łąkach, w zagajnikach ale także na działkach i przydomowych ogródkach. Larwy kleszcza wybierają zwykle trawy (do 30cm nad ziemią), nimfy – zarośla (na wysokości około 1m, a osobniki dojrzałe – wybierają drzewa i krzewy (około 1,5m), skąd spadają na potencjalnego żywiciela. Mogą także poruszać się z ziemi do góry. W Europie i Polsce znanych jest wiele gatunków kleszczy, które mogą przenosić wiele chorób. Najczęściej spotykanym gatunkiem jest Ixodes ricinus

Zarażone kleszcze przenoszą zarazki przez ślinę i w wydalinach. Zarażają swoich kolejnych żywicieli, a ci stają się rezerwuarem zarazków. Ślina kleszczy posiada właściwości znieczulające, dlatego ukąszenie na ogół nie zostaje zauważone i bardzo często osoby ukąszone nie czują momentu ukąszenia.


Najbardziej narażeni na ukąszenia kleszczy są: leśnicy, rolnicy, zbieracze grzybów i jagód, osoby, które aktywnie spędzają czas w plenerze, uczestnicy wycieczek, obozów, koloni, osoby spędzający czas w lesie, na łące, również miłośnicy psów.


Kleszczowe zapalenie opon mózgowych i mózgu (kzm)

Jest ciężką, ostrą chorobą zakaźną ośrodkowego układu nerwowego, która może prowadzić do trwałych następstw neurologicznych lub do zgonu. Wywołują ja Flavivirusy. Drobnoustroje te są wrażliwe na wysuszenie, pasteryzację i działanie środków chemicznych lub enzymatycznych. Jednak w normalnych warunkach mogą przetrwać wiele miesięcy. Głównymi przenosicielami tych wirusów są kleszcze. Do zakażenia człowieka wirusem kleszczowego zapalenia mózgu może dojść w wyniku ukłucia przez zakażonego kleszcza lub drogą pokarmową przez spożycie skażonego mleka, którego nie poddano termicznemu procesowi.

U części osób choroba może przebiegać łagodnie i tylko wyniki krwi potwierdzą zakażenie. W przypadkach objawowych klinicznie KZM ma przebieg dwufazowy. Pierwsza faza pojawia się po 7-14 dniach od ukłucia kleszcza i trwa 18 dni, charakteryzuje się objawami grypopodobnymi takimi jak: bóle głowy i stawów, zmęczenie, wzrost temperatury (zwykle nie przekraczająca 38°C), nieżyt górnych dróg oddechowych, złe samopoczucie, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Objawy te utrzymują się około tygodnia. Po kilku dniach lepszego samopoczucia występuje druga faza choroby związana z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzująca się bólami głowy, wymiotami, gorączka, objawami oponowymi i zmianami zapalnymi w płynie mózgowo-rdzeniowym. Po 2-3 tygodniach objawy te ustępują i pacjent zdrowieje.

Nie ma leczenia przyczynowego kzm, możliwe jest tylko łagodzenie objawów poprzez obniżenie gorączki, łagodzenie bólu.


Borelioza z Lome

Jest wieloukładową bakteryjną chorobą zakaźną, wywołaną przez krętki Borrelia burgdorferi. Jest to choroba odzwierzęca, przenoszona przez kleszcze. Zachorowania rejestruje się najczęściej od maja do października a najwięcej między majem a sierpniem. Związane jest to z częstym przebywaniem ludzi w okresie wiosennym i letnim w lasach i na łąkach i noszeniem lżejszych ubrań, które nie osłaniają dokładnie całego ciała, co umożliwia przedostanie się kleszcza na skórę. Do zakażenia człowieka dochodzi w czasie przytwierdzenia do skóry i w trakcie ssania krwi przez wydalenie śliny lub wydalin, wymiocin zakażonego kleszcza. Krętki po wniknięciu przez skórę rozprzestrzeniają się w niej w ciągu kilku dni i przechodzą do krwiobiegu, mogą się także szerzyć drogami chłonnymi i wzdłuż nerwów obwodowych. Okres wylęgania wynosi 2 do 28 tygodni od momentu zakażenia. W przebiegu zakażenia wyróżnia się dwa stadia boreliozy.

 

I stadium

Charakterystycznym objawem jest rumień wędrujący (erytema migrant EM), który pojawia się na skórze w miejscu ukłucia przez kleszcza. Około 7-10 dni od kontaktu z kleszczem pojawia się mała czerwona plamka lub grudka, z której w ciągu 4-30 dni powstaje szerzący się obwodowo rumień, który zwykle przekracza średnice 5 cm. W części środkowej widoczne jest niekiedy zasinienie lub przejaśnienie . Czasami w wyniku szerzenia się zakażenia drogą krwi może dojść do powstania wtórnych ognisk – (tzw. postać rozsiana), które mają charakter rumieniowy, czasami krwotoczny i nie szerzą się obwodowo. Rzadko występuje świąd w obrębie zmian skórnych. Stan ogólny zakażonych osób jest zwykle dobry, czasami mogą występować objawy grypopodobne. Po kilku tygodniach rumień wędrujący może ustąpić samoistnie, ale zakażenie rozprzestrzenia się na wiele układów i narządów.

 

 

 

II stadium


Związane jest najczęściej z zakażeniem układu nerwowego (neuroborelioza), układu kostno-stawowego lub układu krążenia.

Do innych, mniej typowych objawów opisywanych w przebiegu choroby z Lyme należą: zapalenie spojówki, tęczówki i nerwu wzrokowego, przejściowe uszkodzenie kłębuszków nerkowych, zanikowe zapalenie skóry, limphocytoma.

Leczenie boreliozy opiera się na działaniu antybiotyków, głównie penicyliny, cefalosporyny, a w postaci wczesnej skórnej także doksycykliny i erytromycyny. Czas leczenia zależy od postaci zakażenia i okresu jego trwania.


Profilaktyka


Sposobami na zabezpieczenie się przed wyżej wymienionymi chorobami jest przestrzeganie kilku prostych zasad:

• nosić odpowiednią odzież w lesie zakrywającą jak najwięcej części ciała,

·    po wizycie w lesie dokładnie obejrzeć całe ciało, jeżeli zauważymy kleszcza natychmiast delikatnie go usunąć (uchwycić pęsetą i pociągnąć), miejsce ukłucia zdezynfekować,

·    stosować środki odstraszające kleszcze,

·    unikać pobytu w rejonach zakażonych kleszczy,

·    gotować mleko pochodzące od krów, kóz i owiec.


Szczepienia


Niestety nie ma szczepionki przeciw boreliozie, natomiast możemy się zabezpieczyć szczepieniem przed kleszczowym zapaleniem mózgu. Szczepienia przeciw KZM, które zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych są zalecane osobom przebywającym na terenach o nasilonym występowaniu tej choroby: w szczególności osobom zatrudnionym przy eksploatacji lasu, stacjonującemu wojsku, funkcjonariuszom straży pożarnej i granicznej, rolnikom, młodzieży odbywającej praktyki oraz turystom i uczestnikom obozów i koloni. Ponadto szczepieniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu może się poddać każda osoba, która chce się zabezpieczyć przed ewentualnym zakażeniem po ukąszeniu kleszcza zakażonego wirusem wywołującym kleszczowe zapalenie mózgu.

Aktualnie dostępna szczepionka przeciw KZM to -FSME-IMMUN Inject.

 

Szczepienie można rozpocząć w dowolnej porze roku.

Najlepiej zimą lub wiosną by uzyskać odporność jeszcze przed sezonem aktywności kleszczy

Cykl szczepień obejmuje podanie trzech dawek podstawowych, a następnie dawek przypominających.


SCHEMAT SZCZEPIENIA


 I dawka 0,5 ml domięśniowo

II dawka 0,5 ml domięśniowo 1-3 m-ce po pierwszym szczepieniu

III dawka 0,5 ml domięśniowo 9-12 m-cy po drugim szczepieniu

Dawka przypominająca 0,5 ml domięśniowo 3 lata od ostatniego szczepienia


Dla osób, którzy późno zdecydowali się na szczepienie, lekarz może zalecić przyspieszony schemat szczepienia zaczynający się, na co najmniej 3 tygodnie przed planowanym wyjazdem lub wakacjami.


SCHEMAT PRZYSPIESZONY

I dawka 0,5 ml domięśniowo
II dawka (zabezpieczenie na rok) 0,5 ml domięśniowo 14 dni po pierwszym szczepieniu
III dawka 0,5 ml domięśniowo 9-12 m-cy po drugim szczepieniu


Ochrona przed zakażenie po podaniu 3 dawek szczepionki utrzymuje się przez co najmniej 3 lata, po tym czasie zaleca się szczepienia przypominające.

 

 

 


Dostępne są szczepionki dla dzieci (Junior – 1-15 roku życia) i dla dorosłych (od 16 roku życia)

Załączniki:
Adres URL:OpisZałączającyRozmiarUtworzonoOstatnia modyfikacja
Dostęp do URL (/attachments/archiwum/20101027125054-rumien.doc)rumien.docrumien.docEwa Oszmian0 kB2010-10-27 12:502020-10-29 07:22

Autor: Ewa Oszmian | Utworzono: 2017-05-09 11:31:12 | Zmodyfikowano: 2017-05-09 11:31:12 | Odsłon: 317